Przejdź do treści
maturas.pl

Zadanie 8 — Krawedz podstawy i kat dwuscienny ostroslupa prawidlowego trojkatnego | matura z matematyki, maj 2026

Przedmiot:
Matematyka
Poziom:
rozszerzony
Rok:
2026
Sesja:
maj
Dział:
Stereometria
Punkty:
4
Formuła:
2023
Typ:
Zadanie otwarte

Treść zadania

W ostroslupie prawidlowym trojkatnym ABCSABCS podstawa ABCABC jest trojkatem rownobocznym. Dlugosc okregu opisanego na podstawie ABCABC jest rowna 62π6\sqrt2\pi, a cosinus kata miedzy krawedziami bocznymi SBSB i SCSC jest rowny 59\dfrac{5}{9}.

Oblicz dlugosc krawedzi podstawy ABCABC oraz cosinus kata miedzy scianami bocznymi SACSAC i SBCSBC tego ostroslupa. Zapisz obliczenia.

Źródło: CKE, arkusz z maja 2026 r.

Rozwiąż zadanie

Rozwiązanie krok po kroku

Pokaż przykładowe rozwiązanie

Krawedz podstawy. Dlugosc okregu opisanego na podstawie ABCABC jest rowna 2πR=62π2\pi R=6\sqrt2\pi, skad R=32R=3\sqrt2. Dla trojkata rownobocznego o boku aa promien okregu opisanego R=a3R=\dfrac{a}{\sqrt3}, wiec a=R3=32⋅3=36a=R\sqrt3=3\sqrt2\cdot\sqrt3=3\sqrt6.

Krawedz boczna. Oznaczmy l=∣SB∣=∣SC∣l=|SB|=|SC| (krawedz boczna). Trojkat BSCBSC jest rownoramienny z ∣BC∣=a|BC|=a i katem ∠BSC\angle BSC o cosinusie 59\frac59. Z twierdzenia cosinusow:

a2=2l2−2l2⋅59=89l2a^2 = 2l^2-2l^2\cdot\frac59 = \frac{8}{9}l^2
l2=9a28=9⋅548=2434l^2 = \frac{9a^2}{8} = \frac{9\cdot54}{8} = \frac{243}{4}

Kat dwusciennty miedzy scianami SACSAC i SBCSBC. Wprowadzmy uklad wspolrzednych: srodek podstawy O=(0,0,0)O=(0,0,0), wierzcholek S=(0,0,h)S=(0,0,h), gdzie h2=l2−R2=2434−18=1714h^2=l^2-R^2=\frac{243}{4}-18=\frac{171}{4} (bo odleglosc od OO do kazdego wierzcholka podstawy jest rowna RR).

Rzutujemy wektor SA→\overrightarrow{SA} na kierunek krawedzi SCSC: wspolczynnik rzutu t=SA→⋅SC→∣SC→∣2=h2−R2/2l2=59t=\dfrac{\overrightarrow{SA}\cdot\overrightarrow{SC}}{|\overrightarrow{SC}|^2}=\dfrac{h^2-R^2/2}{l^2}=\dfrac59 (bo z wlasnosci ostroslupa prawidlowego SA→⋅SB→=SA→⋅SC→=SB→⋅SC→=l2cos⁡∠BSC=59l2\overrightarrow{SA}\cdot\overrightarrow{SB}=\overrightarrow{SA}\cdot\overrightarrow{SC}=\overrightarrow{SB}\cdot\overrightarrow{SC}=l^2\cos\angle BSC=\frac59l^2). Analogicznie dla SB→\overrightarrow{SB} wspolczynnik rzutu na SC→\overrightarrow{SC} wynosi rowniez 59\frac59 (z symetrii).

Skladowe prostopadle do SCSC: SA→⊥=SA→−59SC→\overrightarrow{SA}_\perp=\overrightarrow{SA}-\tfrac59\overrightarrow{SC}, SB→⊥=SB→−59SC→\overrightarrow{SB}_\perp=\overrightarrow{SB}-\tfrac59\overrightarrow{SC}. Ich dlugosci: ∣SA→⊥∣2=∣SB→⊥∣2=l2(1−(59)2)=2434⋅5681=42|\overrightarrow{SA}_\perp|^2=|\overrightarrow{SB}_\perp|^2=l^2\left(1-\left(\tfrac59\right)^2\right)=\tfrac{243}{4}\cdot\tfrac{56}{81}=42.

Iloczyn skalarny: SA→⊥⋅SB→⊥=SA→⋅SB→−59⋅59l2=59l2−2581l2=2081l2=2081⋅2434=15\overrightarrow{SA}_\perp\cdot\overrightarrow{SB}_\perp = \overrightarrow{SA}\cdot\overrightarrow{SB}-\tfrac59\cdot\tfrac59 l^2 = \tfrac59l^2-\tfrac{25}{81}l^2 = \tfrac{20}{81}l^2 = \tfrac{20}{81}\cdot\tfrac{243}{4}=15.

Kat dwuscienny β\beta miedzy scianami SACSAC i SBCSBC (wzdluz krawedzi SCSC) spelnia:

cos⁡β=SA→⊥⋅SB→⊥∣SA→⊥∣∣SB→⊥∣=1542=514\cos\beta = \frac{\overrightarrow{SA}_\perp\cdot\overrightarrow{SB}_\perp}{|\overrightarrow{SA}_\perp||\overrightarrow{SB}_\perp|} = \frac{15}{42} = \frac{5}{14}

Odpowiedz: a=36a=3\sqrt6, cos⁡β=514\cos\beta=\dfrac{5}{14}.

Klucz oceniania (4 punkty)
  • 1 pktObliczenie promienia okregu opisanego na podstawie: R=32R=3\sqrt2, oraz obliczenie dlugosci krawedzi podstawy: a=36a=3\sqrt6.
  • 1 pktZastosowanie twierdzenia cosinusow w trojkacie BSCBSC (rownoramiennym, SB=SC=lSB=SC=l) i obliczenie dlugosci krawedzi bocznej: l2=2434l^2=\frac{243}{4} (tj. l=932l=\frac{9\sqrt3}{2}).
  • 1 pktWyznaczenie (np. metoda rzutu wektora SASA na krawedz SCSC) rzutow prostopadlych SA⊥SA_\perp, SB⊥SB_\perp wzgledem krawedzi SCSC i obliczenie ich dlugosci: ∣SA⊥∣2=∣SB⊥∣2=42|SA_\perp|^2=|SB_\perp|^2=42.
  • 1 pktZastosowanie poprawnej metody i podanie poprawnych wynikow: a=36a=3\sqrt6 oraz cos⁡β=514\cos\beta=\frac{5}{14}.

Skąd pochodzi to zadanie

Zadanie 8 z arkusza: Matura z matematyki — maj 2026, poziom rozszerzony.

Oryginalny arkusz (CKE): plik na stronie CKE (otwiera się w nowej karcie) · zasady oceniania (otwiera się w nowej karcie)

Podobne zadania

Wszystkie zadania z działu „Stereometria”

Rozwiąż cały arkuszWylosuj 40 zadań z matematyki

Zgłoś błąd w zadaniu